Bài học đắt giá từ một vụ tranh chấp thừa kế: Đừng để tình thân rạn nứt vì đất đai
Những ngày cuối tháng 3/2026, tại Nhà văn hóa thôn An Nhân Tây, xã Tứ Kỳ, TP Hải Phòng, Tòa án nhân dân khu vực 11 Hải Phòng đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “tranh chấp chia di sản thừa kế”. Vụ việc thu hút sự quan tâm bởi số lượng đương sự đông, mâu thuẫn kéo dài và những hệ lụy đáng suy ngẫm.
Mâu thuẫn từ di sản của cha mẹ.
Nguyên đơn trong vụ án là ông Phạm Tiến Lữu (sinh năm 1962, trú tại Quảng Ninh), khởi kiện yêu cầu chia di sản của bố mẹ là cụ Phạm Văn Lâm (mất năm 2012) và cụ Nguyễn Thị Tỉnh (mất năm 2023). Khối tài sản để lại là thửa đất hơn 300m² tại thôn An Nhân Tây, xã Tứ Kỳ (nay thuộc TP Hải Phòng), đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2001.
Bị đơn là bà Phạm Thị Nữa (sinh năm 1974, trú tại xã Tứ Kỳ). Ngoài ra, vụ án còn có tới 18 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, gồm anh chị em, con cháu trong gia đình. Điểm đáng chú ý là cụ Tỉnh có để lại di chúc ngày 15/6/2022, thể hiện mong muốn phân chia tài sản cho một số người con theo hiện trạng sử dụng. Tuy nhiên, do di chúc không đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý (thiếu người làm chứng), nên không được Tòa án công nhận.
Không thống nhất, buộc phải chia theo pháp luật.
Tại phiên tòa, đa số các thành viên trong gia đình đều xác nhận nguồn gốc tài sản và hàng thừa kế. Tuy nhiên, mỗi người lại có quan điểm khác nhau về cách chia:
Người muốn nhận đất để tiếp tục sử dụng; Người đề nghị nhận tiền; Người muốn giữ nguyên hiện trạng nhà ở đã xây dựng…Do không đạt được thỏa thuận, Hội đồng xét xử do Thẩm phán Nguyễn Xuân Thành làm Chủ tọa đã quyết định: Không công nhận di chúc ngày 15/6/2022 của cụ Tỉnh. Chia toàn bộ di sản của cả hai cụ theo quy định pháp luật. Tổng giá trị di sản được xác định hơn 3 tỷ đồng, chia thành nhiều kỷ phần cho các đồng thừa kế. Người nhận đất phải trả tiền, người nhận tiền không có đất. Theo phán quyết: Ông Phạm Tiến Lữu được giao phần đất 138m² và phải thanh toán lại cho các đồng thừa kế số tiền hơn 836 triệu đồng. Ông Phạm Văn Luyến được sử dụng 94,5m² đất, phải thanh toán hơn 525 triệu đồng. Bà Nguyễn Thị Nga cùng các con (đại diện phần của ông Phạm Văn Phiến đã mất năm 2025) được sử dụng 92,3m² đất và phải thanh toán hơn 525 triệu đồng. Nhiều người khác chỉ nhận phần giá trị bằng tiền, có người được hưởng hơn 300 triệu đồng, có người chỉ vài chục triệu đồng.
Cái giá của sự thiếu thống nhất.
Dù bản án đã giải quyết dứt điểm về mặt pháp lý, nhưng cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc: Gia đình nhiều thế hệ rơi vào mâu thuẫn, rạn nứt; Hàng chục người phải tham gia tố tụng kéo dài từ năm 2025 đến 2026; Phát sinh án phí, chi phí định giá, đo đạc; Nhiều người cao tuổi, hoàn cảnh khó khăn vẫn phải theo kiện.
Bài học cảnh tỉnh.
Từ vụ án này có thể thấy: Một bản di chúc không hợp lệ có thể làm đảo lộn toàn bộ ý nguyện của người đã khuất. Sự thiếu trao đổi, thống nhất trong gia đình là nguyên nhân chính dẫn đến tranh chấp. Khi đã đưa nhau ra tòa, tình cảm gia đình rất khó hàn gắn.
Phiên tòa khép lại, nhưng những tổn thương thì không dễ gì khép lại theo. Đây là lời cảnh tỉnh rõ ràng cho nhiều gia đình: Đừng để mâu thuẫn đất đai đẩy những người thân ruột thịt vào vòng tranh chấp pháp lý – nơi mà đúng sai có thể phân định, nhưng tình thân thì khó vẹn nguyên.