Trong dòng chảy phát triển nhanh chóng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số đang trở thành xu thế phổ quát trên toàn cầu. Từ kinh tế đến giáo dục, từ quản trị nhà nước đến sinh hoạt xã hội, các mô hình truyền thống đang từng bước được tái cấu trúc trên nền tảng số. Với tốc độ phát triển như vũ bão của công nghệ, chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội chưa từng có, đồng thời cũng đặt ra những thách thức gay gắt đối với mọi quốc gia, tổ chức và cá nhân. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn đi cùng hay đứng ngoài tiến trình này không còn là câu hỏi, mà là một yêu cầu bắt buộc đối với mọi quốc gia có khát vọng vươn lên.
Đối với Việt Nam, chuyển đổi số được xác định là động lực chiến lược để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao năng suất lao động, hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ nhân dân. Từ sau Đại hội XIII của Đảng, chuyển đổi số đã trở thành nội dung xuyên suốt trong các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, đổi mới phương thức lãnh đạo, củng cố hệ thống chính trị và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII khẳng định rõ: chuyển đổi số, cùng với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, là một trong ba đột phá chiến lược để thực hiện khát vọng phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tư duy lãnh đạo của Đảng về chuyển đổi số đã có bước phát triển rõ rệt: từ việc nhận thức chuyển đổi số là một lĩnh vực chuyên môn kỹ thuật, đến việc nhìn nhận đây là một quá trình mang tính toàn diện, bao gồm đổi mới thể chế, thay đổi phương thức vận hành, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Từ một “nhiệm vụ chuyên ngành” của cơ quan quản lý công nghệ, chuyển đổi số đã trở thành một chiến lược quốc gia, gắn liền với công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Chính vì vậy, đội ngũ cán bộ, đảng viên các cấp được đặt vào vị trí trung tâm của tiến trình chuyển đổi số. Đây là lực lượng giữ vai trò then chốt trong việc truyền tải, tổ chức thực hiện và lan tỏa các chủ trương, chính sách số tới từng cơ quan, đơn vị, địa phương, tổ chức chính trị - xã hội và quần chúng nhân dân. Nếu cán bộ, đảng viên chậm thích nghi, thiếu hiểu biết hoặc thờ ơ với chuyển đổi số, thì hệ thống chính trị sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu trong quản trị, trì trệ trong điều hành, và mất đi khả năng dẫn dắt sự phát triển.
Thực tiễn đang cho thấy một nghịch lý đáng lưu ý: trong khi hệ thống văn bản, chiến lược về chuyển đổi số đã được ban hành khá đầy đủ, thì năng lực tiếp cận và triển khai thực tế của một bộ phận cán bộ, đảng viên còn nhiều hạn chế. Tình trạng tâm lý e ngại công nghệ, thiếu kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh, chậm cập nhật thông tin, ngại đổi mới phương pháp làm việc... vẫn diễn ra phổ biến ở không ít địa phương, đơn vị. Khoảng cách số giữa các vùng, các ngành, các nhóm đối tượng có nguy cơ chuyển hóa thành khoảng cách về hiệu quả công vụ, năng suất lao động và chất lượng phục vụ nhân dân. Vấn đề đặt ra là: Làm thế nào để cán bộ, đảng viên, đặc biệt ở cơ sở, có thể nhanh chóng thích nghi, làm chủ và phát huy vai trò trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia? Giải pháp đầu tiên chính là việc nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng. Bởi một khi đảng viên đã hiểu đúng, hiểu sâu về bản chất, vai trò và yêu cầu của chuyển đổi số, đồng thời biết cách học tập và áp dụng những kỹ năng số phù hợp với điều kiện công tác, thì hiệu quả chuyển đổi sẽ lan tỏa nhanh chóng trong toàn hệ thống.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Chuyên đề “Đảng viên tiên phong trong học tập kỹ năng số” được xây dựng như một tài liệu phổ cập kiến thức, định hướng tư tưởng và hướng dẫn hành động dành cho toàn thể đội ngũ cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị. Chuyên đề tập trung vào ba trọng tâm:
(1) Giải thích các khái niệm nền tảng về chuyển đổi số, làm rõ sự khác biệt giữa các quá trình tin học hóa, số hóa và chuyển đổi số; xác định các thành tố cốt lõi của nền kinh tế số, xã hội số, công dân số.
(2) Khái quát hóa hệ thống chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về chuyển đổi số, nhất là các nghị quyết, chỉ thị, quyết định trọng điểm như Nghị quyết 52-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW, Quyết định 749/QĐ-TTg, Quyết định 411/QĐ-TTg,…
(3) Đề xuất các kỹ năng số cơ bản và thiết yếu đối với cán bộ, đảng viên, bao gồm kỹ năng sử dụng công cụ số, kỹ năng làm việc trong môi trường số, kỹ năng bảo mật thông tin, kỹ năng học tập suốt đời trên nền tảng số.
Mục tiêu của Chuyên đề là tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên đối với nhiệm vụ chuyển đổi số, từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Đảng, hiệu quả quản lý nhà nước, sức cạnh tranh của nền kinh tế và sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với Nhân dân trong tình hình mới.
Chuyển đổi số không chỉ cần các nhà lập trình, kỹ sư công nghệ, mà rất cần những người cán bộ, đảng viên có tầm nhìn đổi mới, tư duy tích cực và tinh thần học tập chủ động. Trong kỷ nguyên số, vai trò tiên phong, gương mẫu của người đảng viên được thể hiện không chỉ ở lập trường chính trị kiên định, đạo đức cách mạng trong sáng, mà còn ở khả năng thích ứng nhanh, làm chủ công nghệ, sử dụng hiệu quả nền tảng số để phục vụ nhân dân, xây dựng Đảng và phát triển đất nước.